Notatki operatora
Ile RAM i CPU potrzebuje serwer gry: dobór sprzętu
Większość poradników podaje wymagania od czapy albo przepisuje je z pudełka gry. Tu są liczby, które operatorzy poznają dopiero po pierwszym serwerze, który zaczął lagować przy ósmym graczu. Konkrety per gra, plus to, co naprawdę decyduje o płynności.
W skrócie: dla większości gier liczy się wydajność pojedynczego rdzenia (wysokie taktowanie), a nie liczba rdzeni. RAM rośnie z liczbą graczy i modów, vanilla Minecraft to 2-4 GB, ciężki survival z modami (ARK, Palworld) to 16-32 GB. Światy trzymaj na dysku NVMe, a dla polskich graczy stawiaj serwer w UE (10-30 ms pingu). Tani VPS z ośmioma słabymi rdzeniami często przegrywa z jednym mocnym rdzeniem 5 GHz.
Co naprawdę decyduje o wydajności serwera gry
Zanim dobierzesz konkretne liczby, warto zrozumieć cztery rzeczy, które realnie wpływają na płynność serwera. Większość ludzi patrzy tylko na RAM, a to często najmniej istotny parametr.
Taktowanie rdzenia bije liczbę rdzeni
To jest najważniejszy punkt całego artykułu. Symulacja świata w grach takich jak Minecraft, Valheim, Palworld czy ARK działa głównie na jednym wątku. Każdy „tick" serwera, czyli aktualizacja stanu świata, mobów, fizyki, musi się zmieścić w okienku 50 milisekund (20 ticków na sekundę). Jeśli pojedynczy rdzeń nie nadąży policzyć ticka w tym czasie, serwer zaczyna „dłużyć" i wszyscy gracze odczuwają lag, niezależnie od tego, ile masz wolnego RAM-u czy rdzeni.
Dlatego procesor 6-rdzeniowy taktowany 5 GHz pociągnie serwer gry zauważalnie lepiej niż 16-rdzeniowy taktowany 2,4 GHz. Liczba rdzeni przydaje się dopiero wtedy, gdy hostujesz kilka serwerów naraz albo gdy gra faktycznie dobrze rozkłada obciążenie na wątki (CS2 należy do tych nielicznych wyjątków).
RAM rośnie z graczami i modami
RAM nie skaluje się liniowo z liczbą graczy, skaluje się z liczbą wczytanych chunków świata i z modami. Im więcej graczy rozjeżdża się po mapie, tym więcej fragmentów świata serwer trzyma jednocześnie w pamięci. Modpacki dorzucają do tego nowe bloki, byty i mechaniki, które potrafią podwoić albo potroić zapotrzebowanie. Vanilla na pięć osób zmieści się w 2 GB; ten sam serwer z ciężkim modpackiem i tymi samymi pięcioma osobami może chcieć 8 GB.
Dysk NVMe dla światów
Serwery gier ciągle zapisują i wczytują pliki świata. Na dysku HDD (talerzowym) zapis dużego świata albo automatyczna kopia zapasowa potrafi na chwilę „zamrozić" cały serwer. Dysk SSD to minimum, a NVMe SSD to standard, którego warto się trzymać, szczególnie przy grach, które autozapisują często (Valheim, ARK). Różnica między NVMe a HDD bywa większa niż między dwoma generacjami procesorów.
Łącze i ping
Serwer gry nie potrzebuje gigabitowego łącza, ale potrzebuje stabilnego i o niskim opóźnieniu. Dla graczy liczy się przede wszystkim ping, czyli czas podróży pakietu tam i z powrotem. Wąskie gardło to zwykle nie przepustowość, tylko fizyczna odległość do serwera. Sam ruch przy dwudziestu graczach to rzędu kilku-kilkunastu Mbit/s, gigabit jest zbędny, ale niestabilne łącze z wahaniami opóźnień (jitter) potrafi zepsuć rozgrywkę bardziej niż wysoki, ale stały ping. O lokalizacji i konkretnych wartościach pingu piszemy niżej.
Te cztery czynniki nie ważą tyle samo. W praktyce kolejność wpływu na płynność to: najpierw taktowanie rdzenia (czy serwer w ogóle nadąża z tickami), potem wystarczający RAM (czy nie dławi się sprzątaniem pamięci), dalej dysk NVMe (czy autozapis nie zamraża świata) i na końcu lokalizacja (czy gracze mają niski ping). Jeśli zawiedzie pierwszy punkt, reszta nie ma znaczenia, dlatego zaczynamy od CPU.
Ile RAM: tabela per gra i liczba graczy
Wartości poniżej to realny RAM przeznaczony dla samego procesu serwera (bez systemu operacyjnego). To liczby z praktyki, nie minimalne wymagania z pudełka, przy minimalnych i tak będziesz walczyć z lagami.
| Gra | Mały (2-5 graczy) | Średni (6-15 graczy) | Duży (16+ graczy) |
|---|---|---|---|
| Minecraft (vanilla) | 2-3 GB | 4-6 GB | 8-10 GB |
| Minecraft (z modami) | 6-8 GB | 8-12 GB | 12-16 GB |
| FiveM (GTA RP) | 4-6 GB | 8-12 GB | 16+ GB |
| CS2 | 2-3 GB | 3-4 GB | 4-6 GB |
| Palworld | 8-12 GB | 12-16 GB | 16+ GB |
| Valheim | 3-4 GB | 4-8 GB | 8-10 GB |
| ARK: Survival Ascended | 12-16 GB | 16-24 GB | 24-32 GB |
Dwie obserwacje z tej tabeli. Po pierwsze, rozrzut między grami jest ogromny, ARK na trzy osoby chce więcej RAM-u niż vanilla Minecraft na trzydzieści. Po drugie, mody potrafią przesunąć zapotrzebowanie o całą kolumnę w prawo. Zawsze zostawiaj margines: serwer, który chronicznie ociera się o limit pamięci, spędza za dużo czasu na garbage collection i regularnie się przycina.
Dlaczego tani VPS z wieloma rdzeniami bywa wolniejszy niż mocny pojedynczy rdzeń
To pułapka, w którą wpada mnóstwo początkujących operatorów. Tani VPS reklamuje „4 vCPU" albo „8 vCPU" i wygląda to imponująco obok planu z dwoma rdzeniami. W praktyce te vCPU to współdzielone wątki ze starych, słabo taktowanych procesorów serwerowych, często jeszcze z oversellingiem, czyli ten sam fizyczny rdzeń sprzedano kilku klientom naraz.
Skoro serwer gry obciąża głównie jeden rdzeń (patrz wyżej), to jeden słaby, współdzielony vCPU taktowany 2,2 GHz po prostu nie nadąży z tickami. Liczba pozostałych rdzeni nic tu nie pomoże, bo gra i tak ich nie używa. Pojedynczy, nowoczesny rdzeń 5 GHz na dedykowanym hoście rozłoży na łopatki taki VPS przy symulacji świata.
Jak czytać oferty: ignoruj samą liczbę vCPU. Szukaj modelu procesora (np. Ryzen 9 7950X, Core i9, EPYC nowej generacji) i jego taktowania w trybie boost. Jeśli host w ogóle nie podaje modelu CPU, to zwykle dlatego, że jest stary i wolny. Dla serwera gry „2 mocne rdzenie 5 GHz" to lepszy wybór niż „8 vCPU" bez podanego modelu.
Dysk i kopie zapasowe
Powiedzieliśmy już, że światy trzymaj na NVMe. Druga połowa tej historii to kopie zapasowe. Serwer gry prędzej czy później uszkodzi sobie plik świata, po nagłym restarcie, po awarii w trakcie zapisu albo po feralnym modzie. Bez kopii zapasowej tracisz cały postęp graczy, a to najszybszy sposób na rozpad społeczności.
Skonfiguruj automatyczne kopie od pierwszego dnia, a w drugim tygodniu przetestuj odtworzenie jednej z nich. Backup, którego nigdy nie odtwarzałeś, to backup, który prawdopodobnie nie działa. Na NVMe szybki zapis kopii nie zamraża serwera tak mocno jak na HDD, więc możesz robić je częściej, bez psucia rozgrywki.
Rozsądny schemat to kilka kopii dziennie z krótką retencją plus jedna dzienna trzymana przez tydzień lub dwa. Dzięki temu cofniesz się zarówno o godzinę (gdy ktoś coś zepsuje na świeżo), jak i o kilka dni (gdy uszkodzenie pliku świata wyjdzie na jaw z opóźnieniem). Pamiętaj, że kopia leżąca na tym samym dysku co serwer nie chroni przed awarią dysku, wartościowe są kopie wynoszone poza maszynę. Wielu hostów zarządzanych robi to automatycznie; przy samodzielnym hostingu musisz zadbać o to sam.
Lokalizacja serwera a ping: dla polskich graczy
Dla społeczności z Polski lokalizacja serwera ma często większy wpływ na komfort gry niż drobne różnice w sprzęcie. Liczy się fizyczna odległość pakietów do serwera, bo to ona głównie tworzy ping.
| Lokalizacja serwera | Typowy ping z Polski | Odczucie |
|---|---|---|
| Warszawa / Polska | 5-15 ms | nieodczuwalne |
| Frankfurt / Amsterdam (UE) | 15-30 ms | nieodczuwalne |
| Londyn / zachodnia UE | 30-50 ms | bardzo dobre |
| Wschodnie USA | 90-120 ms | odczuwalne w PvP |
| Zachodnie USA | 120-160 ms | wyraźnie męczące |
| Azja | 200+ ms | do gier akcji niegrywalne |
Wniosek jest prosty: dla polskich graczy wybieraj lokalizacje w UE, najlepiej Niemcy, Holandię albo bezpośrednio Polskę. Niski ping (10-30 ms) jest praktycznie nieodczuwalny, a powyżej 100 ms przy grach akcji i PvP zaczyna się robić frustrująco. Nie ma sensu kupować mocniejszego procesora za oszczędności na lokalizacji, serwer za oceanem zepsuje rozgrywkę niezależnie od sprzętu.
Jak dobrać sprzęt pod konkretną grę
Praktyczna kolejność decyzji, gdy stawiasz serwer od zera:
- Zacznij od gry, nie od planu. Sprawdź jej apetyt na RAM i to, czy korzysta z wielu wątków. Survivale (ARK, Palworld, Valheim) są żarłoczne na pojedynczy rdzeń; CS2 i FiveM lepiej rozkładają obciążenie.
- Dobierz RAM z zapasem z tabeli powyżej. Weź wartość dla swojej liczby graczy i dorzuć margines, jeśli planujesz mody. Lepiej mieć 2 GB zapasu niż walczyć z lagami przy każdym sprzątaniu pamięci.
- Patrz na model i taktowanie CPU, nie na liczbę vCPU. Dla większości gier jeden mocny, nowoczesny rdzeń (5 GHz) jest ważniejszy niż osiem słabych.
- Wymuś NVMe na świat. Jeśli host nie precyzuje typu dysku, dopytaj, HDD pod serwer gry to proszenie się o przycięcia przy autozapisie.
- Wybierz lokalizację blisko graczy. Dla ekipy z Polski to UE. Ping przebije sprzęt pod względem realnego komfortu.
Jeśli nie chcesz dobierać tego wszystkiego samodzielnie, porównywać modeli procesorów, zgadywać RAM i pilnować lokalizacji, sensowną alternatywą jest gotowy hosting serwerów gier, gdzie plany mają już dobrane CPU i RAM pod konkretne tytuły, a serwery stoją w UE z niskim pingiem dla polskich graczy. To eliminuje większość pułapek opisanych wyżej, zwłaszcza tę z taktowaniem rdzenia i typem dysku.
Powiązane
- Gotowe plany hostingu serwerów gier w Polsce, gdy wolisz nie dobierać CPU i RAM ręcznie, tylko wziąć plan z odpowiednim sprzętem pod daną grę.
- Poradniki hostingu konkretnych gier (Palworld, Valheim, ARK, Minecraft i kilkadziesiąt innych) znajdziesz na wiki serwerów gier Supercraft.